Trào ngược dạ dày – thực quản (GERD) là một trong những bệnh lý tiêu hoá mạn tính phổ biến nhất hiện nay. Bệnh không chỉ gây khó chịu trong sinh hoạt hằng ngày mà còn có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Tại Đa Khoa Quốc Tế Việt – Nga, bệnh nhân được tiếp cận các phương pháp chẩn đoán hiện đại, nội soi không đau bằng gây mê, cùng phác đồ điều trị cá nhân hoá theo tiêu chuẩn quốc tế.

1. TÌM HIỂU CHUNG

Trào ngược dạ dày xảy ra khi dịch vị trong dạ dày – bao gồm axit, enzyme tiêu hoá, thậm chí cả dịch mật – trào ngược lên thực quản. Đây là nơi không được thiết kế để chịu axit, nên tình trạng này dễ gây tổn thương niêm mạc.

1.1 Bản chất bệnh học

Ở người khoẻ mạnh, cơ vòng thực quản dưới (LES) hoạt động như một “van” một chiều. Nó mở khi thức ăn đi xuống dạ dày và đóng lại ngay sau đó để ngăn axit trào ngược. Khi cơ vòng này yếu đi hoặc đóng không kín, axit dễ dàng thoát lên, gây các triệu chứng khó chịu.

1.2 Tại sao trào ngược gây hại?

Trong khi dạ dày có lớp nhầy dày để bảo vệ khỏi axit, thực quản lại gần như không có lớp bảo vệ này. Khi axit tiếp xúc với niêm mạc thực quản, nó sẽ:

• phá huỷ lớp biểu mô,
• kích hoạt phản ứng viêm,
• tạo ra cảm giác nóng rát, đau tức,
• và nếu kéo dài sẽ dẫn đến loét hoặc thay đổi tế bào tiền ung thư (Barrett thực quản).

1.3 Mức độ phổ biến

Trào ngược có thể gặp ở mọi độ tuổi—from người trẻ làm việc văn phòng đến người lớn tuổi, phụ nữ có thai, người thừa cân hoặc người bị stress kéo dài. Thói quen ăn nhanh, ăn khuya và sử dụng đồ uống kích thích khiến tỷ lệ mắc bệnh ngày càng tăng.

2. TRIỆU CHỨNG

Triệu chứng của GERD không chỉ giới hạn ở đường tiêu hoá. Nhiều người bị trào ngược nhưng lại biểu hiện bằng triệu chứng hô hấp, tai–mũi–họng hoặc giấc ngủ.

2.1 Triệu chứng tiêu hoá điển hình

• Ợ nóng (nóng rát sau xương ức)

Đây là triệu chứng phổ biến nhất. Cảm giác nóng lan từ thượng vị lên ngực, đôi khi lên đến cổ họng. Nó thường xảy ra sau khi ăn no, nằm xuống hoặc khi ăn đồ cay – chua – chiên rán.

• Ợ chua, ợ thức ăn

Axit và thức ăn trào lên gây vị chua, đắng, kèm theo cảm giác thức ăn “ngược lên miệng”. Triệu chứng này có thể xảy ra ngay cả khi bụng đang rỗng.

• Đau tức thượng vị

Đau có thể âm ỉ hoặc rát bỏng. Nguyên nhân đến từ việc axit kích ứng các dây thần kinh trong niêm mạc dạ dày và thực quản.

2.2 Triệu chứng ngoài tiêu hoá

• Ho kéo dài không rõ nguyên nhân

Axit trào lên họng kích thích dây thần kinh gây ho. Nhiều người bị chẩn đoán nhầm là viêm phế quản.

• Khàn tiếng, viêm họng mạn tính

Axit gây phù nề dây thanh âm, dẫn đến khàn giọng, mất giọng vào buổi sáng.

• Khó nuốt hoặc cảm giác vướng cổ

Đây là dấu hiệu của viêm thực quản hoặc hẹp thực quản do tổn thương kéo dài.

• Rối loạn giấc ngủ

Trào ngược ban đêm gây thức giấc, ho, nghẹn axit.

2.3 Dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm

• Nôn ra máu
• Đi ngoài phân đen như bã cà phê
• Đau ngực dữ dội
• Sụt cân không rõ nguyên nhân
• Thiếu máu, mệt mỏi

3. NGUYÊN NHÂN

Trào ngược có thể xuất phát từ nhiều yếu tố khác nhau — từ sinh lý, thói quen sống đến các bệnh lý kèm theo.

3.1 Nguyên nhân do cơ vòng thực quản

Cơ vòng thực quản dưới yếu đi theo tuổi tác, sau khi sinh, do thoát vị khe hoành hoặc do dùng thuốc. Khi lực đóng giảm, axit dễ dàng trào lên.

3.2 Nguyên nhân do chế độ ăn uống

Thức ăn nhiều dầu mỡ làm chậm rỗng dạ dày.
Bạc hà, chocolate, rượu, caffeine làm giãn cơ vòng LES.
Đồ chua làm tăng tiết axit, kích thích niêm mạc.

3.3 Nguyên nhân do thói quen sinh hoạt

Ăn xong nằm ngay, cúi gập người, mặc đồ bó sát, làm việc căng thẳng, thức khuya đều góp phần tăng áp lực ổ bụng hoặc kích thích tiết axit.

3.4 Nguyên nhân bệnh lý

• Nhiễm H. pylori
• Viêm loét dạ dày
• Thoát vị khe hoành
• Rối loạn vận động dạ dày

4. NGUY CƠ

Một số nhóm người có nguy cơ mắc GERD cao hơn.

4.1 Thừa cân – béo phì

Mỡ bụng tăng làm tăng áp lực lên dạ dày, khiến axit bị đẩy lên thực quản.

4.2 Phụ nữ mang thai

Sự thay đổi hormone và áp lực từ thai gây giãn cơ LES và chèn ép dạ dày.

4.3 Người bị stress kéo dài

Căng thẳng kéo theo tăng tiết axit, thay đổi nhu động và khiến cơ vòng đóng kém hiệu quả.

4.4 Sử dụng thuốc

NSAID, thuốc chống trầm cảm, corticoid, thuốc giãn cơ đều có thể làm tăng nguy cơ trào ngược.

5. PHƯƠNG PHÁP CHẨN ĐOÁN & ĐIỀU TRỊ

5.1 Chẩn đoán

• Nội soi dạ dày – thực quản (gây mê)

Đây là tiêu chuẩn vàng để đánh giá trực tiếp mức độ tổn thương.
Có thể quan sát viêm đỏ, trợt loét, hẹp thực quản hoặc Barrett.

Tại Đa Khoa Quốc Tế Việt – Nga, nội soi gây mê giúp bệnh nhân không đau, không khó chịu, an toàn tuyệt đối.

• Đo pH thực quản 24 giờ

Cho biết số lần axit trào lên và mức độ axit. Đây là xét nghiệm quan trọng với người trào ngược không điển hình.

• Kiểm tra H. pylori

Gồm test hơi thở, test phân hoặc sinh thiết trong nội soi.
H. pylori có thể kích thích tăng tiết axit gây trào ngược.

• Chẩn đoán phân biệt

Loại trừ bệnh tim mạch, viêm phổi, loét dạ dày, rối loạn thần kinh thực vật.

5.2 Điều trị

Điều trị GERD cần sự kết hợp giữa thuốc, thay đổi sinh hoạt và kiểm soát nguyên nhân.

1. Thuốc ức chế bơm proton (PPI)

Là nhóm thuốc hiệu quả nhất trong giảm tiết axit.
Thường dùng trong 4–8 tuần.

2. Thuốc trung hòa axit (antacid)

Giảm triệu chứng nhanh nhưng không thay thế PPI.

3. Thuốc tăng vận động dạ dày

Giúp dạ dày tống thức ăn xuống ruột nhanh hơn, giảm ứ trệ.

4. Điều trị H. pylori nếu có

Phác đồ diệt khuẩn giúp giảm viêm, giảm sản xuất axit và cải thiện triệu chứng.

5. Can thiệp ngoại khoa

Áp dụng khi điều trị nội khoa thất bại hoặc có biến chứng nặng:

• Phẫu thuật Nissen
• Hệ thống vòng từ tính Linx
• Thủ thuật nội soi TIF

6. CHẾ ĐỘ SINH HOẠT & PHÒNG NGỪA

6.1 Chế độ ăn hợp lý

• Chia nhỏ bữa ăn, ăn từ tốn.
• Tránh ăn đêm, không ăn sát giờ ngủ.
• Hạn chế đồ dầu mỡ, đồ cay, chua, rượu, bia, nước có ga.
• Ưu tiên rau hấp, thịt nạc, cá, yến mạch, bánh mì nguyên cám.

6.2 Thói quen sinh hoạt

• Không nằm ngay sau ăn trong 2 giờ.
• Nâng cao đầu giường khi ngủ 10–20 cm.
• Tránh cúi gập người sau bữa ăn.
• Giảm cân nếu thừa cân.
• Tập thể dục đều đặn để cải thiện vận động tiêu hoá.

6.3 Quản lý căng thẳng

Stress là yếu tố mạnh làm bệnh nặng hơn.
Thiền, yoga, hít thở sâu và ngủ đủ giấc giúp giảm triệu chứng đáng kể.

Trào ngược dạ dày là bệnh mạn tính nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát được nếu được chẩn đoán đúng và điều trị đầy đủ. Việc nội soi định kỳ, đặc biệt tại cơ sở uy tín như Đa Khoa Quốc Tế Việt – Nga, giúp phát hiện sớm tổn thương và ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm như loét thực quản hoặc Barrett thực quản.

Nếu bạn đang gặp các triệu chứng như ợ nóng, ợ chua, đau thượng vị, ho kéo dài hoặc cảm giác nghẹn cổ — hãy đến khám càng sớm càng tốt để được tư vấn phác đồ phù hợp.

📍 Đa Khoa Quốc Tế Việt – Nga
Số 4–5, Nhà C2, Làng Quốc tế Thăng Long, Cầu Giấy, Hà Nội
Hotline: 0911 971 155
Đặt lịch khám và nội soi đại tràng với công nghệ AI Pentax I5500C ngay hôm nay để được chăm sóc bởi đội ngũ chuyên gia hàng đầu!

- Zalo OA: https://zalo.me/ytevietnga
- GMap: https://goo.gl/maps/6xumLezfPRU6YPhV6
- Instagram https://www.instagram.com/dakhoavietnga/
- Telegram https://t.me/+xjsuO43iietjMjI1
- Facebook https://www.facebook.com/dakhoaquoctevietnga

#TầmSoátUngThư #UngThưĐạiTràng #NộiSoiDạDày #NộiSoiĐạiTràng #ĐaKhoaViệtNga #CancerScreening #ColonCancer #Gastroscopy #Colonoscopy #HealthCheck #DigestiveHealth #KhámTiêuHoá #PhátHiệnSớm #EarlyDetection #MedicalCheckup #HanoiClinic #ПроверкаНаРак #РанняяДиагностика #РакТолстойКишки #Колоноскопия #Гастроскопия #ВьетнамскоРоссийскаяКлиника #ЗдоровьеЖКТ #ПрофилактикаРака  #がん検診 #大腸がん #胃内視鏡 #大腸内視鏡 #早期発見 #健康診断#癌症筛查 #结肠癌 #胃镜检查 #肠镜检查 #早期发现 #健康检查 #암검진 #대장암 #위내시경 #대장내시경 #조기발견 #건강검진