Cảnh báo 10 dấu hiệu tai biến cần biết để xử lý kịp thời

Tai biến mạch máu não (đột quỵ) là tình trạng cấp cứu nguy hiểm có thể xảy ra với bất kỳ ai, ở mọi độ tuổi và để lại hậu quả nghiêm trọng nếu không xử trí đúng lúc. Theo các tổ chức y tế, mỗi phút trôi qua khi não thiếu máu, hàng triệu tế bào thần kinh có thể bị tổn thương. Vì vậy, việc nhận biết sớm 10 dấu hiệu tai biến dưới đây sẽ giúp tăng cơ hội cứu sống và giảm thiểu di chứng cho người bệnh.

1. Tai biến là gì và vì sao cần nhận biết sớm?

Tai biến mạch máu não xảy ra khi lưu lượng máu lên não bị gián đoạn do tắc nghẽn mạch máu hoặc vỡ mạch máu não. Khi đó, tế bào não thiếu oxy và bắt đầu chết chỉ sau vài phút. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn phế trên toàn thế giới.

Điều đáng lo ngại là tai biến thường xảy ra đột ngột, tiến triển rất nhanh. Nếu được cấp cứu trong “thời gian vàng”, người bệnh có thể giảm đáng kể nguy cơ tử vong và hạn chế biến chứng nặng nề.

Tai biến mạch máu não (đột quỵ) là tình trạng cấp cứu nguy hiểm có thể xảy ra với bất kỳ ai, ở mọi độ tuổi và để lại hậu quả nghiêm trọng nếu không xử trí đúng lúc.

2. 10 dấu hiệu tai biến cảnh báo nguy hiểm không nên bỏ qua

2.1. Méo miệng, lệch mặt bất thường

Một trong những dấu hiệu điển hình nhất của tai biến là khuôn mặt bị mất cân đối, méo lệch sang một bên. Khi cười hoặc nói chuyện, bạn có thể nhận thấy miệng người bệnh xệ xuống hoặc nụ cười không đều.

Đây là dấu hiệu cảnh báo vùng não điều khiển cơ mặt đang bị tổn thương.

2.2. Yếu hoặc liệt một bên tay/chân

Người bị tai biến thường xuất hiện tình trạng:

- Tay hoặc chân yếu đột ngột

- Không thể nâng tay lên bình thường

- Một bên cơ thể mất khả năng vận động

Theo hướng dẫn FAST của CDC, nếu người bệnh không thể giơ đều hai tay thì cần nghĩ ngay đến nguy cơ đột quỵ.

2.3. Nói ngọng, nói khó hoặc không nói được

Khó phát âm, nói lắp, nói không rõ chữ, đột nhiên không thể diễn đạt ý muốn là dấu hiệu cho thấy vùng não kiểm soát ngôn ngữ đang bị ảnh hưởng.

Nhiều trường hợp bệnh nhân vẫn tỉnh táo nhưng không thể giao tiếp bình thường.

2.4. Đau đầu dữ dội đột ngột không rõ nguyên nhân

Nếu xuất hiện cơn đau đầu cực mạnh, dữ dội bất thường, nhất là khi chưa từng đau như vậy trước đây, cần đặc biệt cảnh giác.

Đây có thể là biểu hiện của xuất huyết não hoặc tăng áp lực nội sọ nguy hiểm.

2.5. Hoa mắt, nhìn mờ hoặc mất thị lực tạm thời

Người bệnh có thể gặp:

- Nhìn đôi

- Nhìn mờ đột ngột

- Mất thị lực một hoặc hai mắt

Đây là biểu hiện khá phổ biến nhưng dễ bị nhầm với các bệnh mắt thông thường.

2.6. Chóng mặt, mất thăng bằng, đi đứng loạng choạng

Tai biến có thể khiến người bệnh:

- Đột nhiên chóng mặt dữ dội

- Đi không vững

- Cảm giác quay cuồng, mất phương hướng

Nếu triệu chứng xảy ra bất ngờ và đi kèm yếu tay chân, cần cấp cứu ngay.

2.7. Tê bì nửa người

Cảm giác tê, châm chích hoặc mất cảm giác ở:

- Một bên mặt

- Một cánh tay

- Một chân

Đây là biểu hiện tổn thương thần kinh rất thường gặp khi não bị thiếu máu.

2.8. Rối loạn ý thức, lú lẫn bất thường

Người bệnh tai biến có thể:

- Đột ngột mất tập trung

- Không hiểu người khác nói gì

- Trả lời lộn xộn, lú lẫn

- Mất định hướng thời gian, không gian

Dấu hiệu này cho thấy chức năng não đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

2.9. Buồn nôn, nôn ói kèm đau đầu/chóng mặt

Một số trường hợp tai biến, đặc biệt là xuất huyết não, có thể gây:

- Buồn nôn dữ dội

- Nôn liên tục

- Cảm giác choáng váng nghiêm trọng

Triệu chứng này dễ bị nhầm với rối loạn tiêu hóa hoặc tụt huyết áp.

2.10. Ngất xỉu hoặc hôn mê

Đây là dấu hiệu nguy hiểm nhất cho thấy tai biến đã tiến triển nặng. Người bệnh có thể:

- Mất ý thức đột ngột

- Không phản ứng khi gọi hỏi

- Co giật hoặc hôn mê sâu

Khi xuất hiện triệu chứng này cần cấp cứu ngay lập tức.

Tai biến có thể xảy ra bất ngờ nhưng thường đi kèm những dấu hiệu cảnh báo sớm như méo miệng, nói khó, tê yếu tay chân (thường ở một bên cơ thể), đau đầu dữ dội, chóng mặt, mất thăng bằng hoặc nhìn mờ.

3. Cần làm gì khi phát hiện dấu hiệu tai biến?

Khi nghi ngờ ai đó bị tai biến, tuyệt đối không chủ quan chờ triệu chứng tự hết. Hãy xử lý theo các bước sau:

3.1. Gọi cấp cứu ngay lập tức

Tai biến là cấp cứu y tế khẩn cấp, cần đưa người bệnh đến bệnh viện càng sớm càng tốt.

3.2. Ghi nhớ thời điểm khởi phát triệu chứng

Việc xác định thời gian bắt đầu có triệu chứng rất quan trọng để bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Để người bệnh nằm nghiêng an toàn

Giúp tránh sặc nếu người bệnh nôn ói.

Không tự ý cho ăn uống hoặc dùng thuốc

Điều này có thể làm tăng nguy cơ sặc hoặc khiến tình trạng nặng hơn.

Việc xác định chính xác thời điểm khởi phát triệu chứng là yếu tố quan trọng giúp bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

4. Những ai có nguy cơ cao bị tai biến?

Một số đối tượng cần đặc biệt cảnh giác với tai biến gồm:

- Người tăng huyết áp

- Người mắc bệnh tim mạch

- Người tiểu đường

- Người béo phì

- Người hút thuốc lá, uống rượu nhiều

- Người ít vận động

- Người có tiền sử gia đình bị đột quỵ

Nhận biết sớm 10 dấu hiệu tai biến là yếu tố quan trọng giúp cứu sống người bệnh trong tình huống nguy cấp. Đừng bỏ qua bất kỳ biểu hiện bất thường nào như méo miệng, yếu tay chân, nói khó, đau đầu dữ dội hay mất thăng bằng, bởi đó có thể là lời cảnh báo từ cơ thể về một cơn đột quỵ đang đến gần. Nếu bạn hoặc người thân xuất hiện các dấu hiệu trên, hãy đến cơ sở y tế ngay lập tức để được cấp cứu kịp thời.